Participatie voor iedereen? Wenselijkheid en haalbaarheid van gelijke participatie in de consultatie over het federaal plan duurzame ontwikkeling (2006)

Kim Loyens en dr. Steven Van de Walle
Instituut voor de Overheid. 150 p.
Depotnummer: D/2006/10107/001

Samenvatting

Dit rapport kadert binnen het onderzoeksproject ‘Duurzame Ontwikkeling Duurzaam Ontwikkelen: Beter Beleid door Participatie’, dat uitgaat van de Programmatorische Overheidsdienst Duurzame Ontwikkeling en uitgevoerd wordt door het Instituut van de Overheid aan de Katholieke Universiteit Leuven. Het zes maanden durende project richt zich in hoofdzaak op de vraag hoe de raadpleging van de bevolking over het voorontwerp van Federaal Plan inzake Duurzame Ontwikkeling verbeterd kan worden. In het eerste hoofdstuk wordt na een korte begripsomschrijving en een bespreking van het belang van burgerparticipatie een niet exhaustief overzicht gegeven van de belangrijkste voor– en nadelen ervan. Het tweede hoofdstuk bevat een inventarisatie van de belangrijkste actoren en doelstellingen in de tweede consultatie over het Federaal Plan Duurzame Ontwikkeling, waarna deze geëvalueerd wordt. Het derde hoofdstuk bespreekt de participatiekloof tussen zij die niet en zij die veel, en steeds meer, participeren en geeft een overzicht van mogelijke verklaringen hiervoor. Ook de digitale kloof is in deze context van belang, omdat bij inspraakinitiatieven steeds meer gebruik gemaakt wordt van het medium internet. Er wordt vervolgens kort ingegaan op de mogelijkheden om de bestaande ‘kloven’ te verkleinen of eventueel te overbruggen. Deze problematiek wordt in het vierde hoofdstuk geïllustreerd aan de hand van concrete voorbeelden van burgerparticipatie op verschillende beleidsniveaus. Zowel op Europees, federaal, regionaal, provinciaal en lokaal niveau zijn reeds verschillende initiatieven genomen om de burger te betrekken bij het beleid. Uit elk van deze kunnen interessante lessen worden getrokken. Het vijfde hoofdstuk bespreekt vervolgens het participatieprofiel van de deelnemers bij de tweede consultatie over het voorontwerp van Federaal Plan Duurzame Ontwikkeling (2004). In de eerste plaats wordt een doelgroepenanalyse gemaakt, om na te gaan welke organisaties en welke groepen burgers al dan niet betrokken waren bij de raadpleging. In het tweede onderdeel wordt gezocht naar het specifieke participatieprofiel bij de afzonderlijke thema’s en acties. Er wordt nagegaan welke factoren de reactiebereidheid voor elk topic bepalen. In het zesde en laatste hoofdstuk wordt een algemene samenvatting gegeven, samen met een overzicht van voorlopige aanbevelingen.

Inhoudstafel

HOOFDSTUK 1: INLEIDING

1.1 BEGRIPSOMSCHRIJVING
1.2 HET BELANG VAN BURGERPARTICIPATIE
1.3 ARGUMENTEN PRO EN CONTRA

HOOFDSTUK 2: CONSULTATIES DUURZAME ONTWIKKELING

2.1 ACTOREN
2.2 CONSULTATIE FEDERAAL PLAN 2004–2008
2.3 EVALUATIE

2.3.1. Doelstellingen
2.3.2. Doelgroepen
2.3.3. Kosten en baten van de bekendmaking
2.3.4. Daling van het aantal reacties
2.3.5. Gepercipieerde en reële impact van de raadpleging
2.3.6. Conclusies

HOOFDSTUK 3: DE PARTICIPATIEKLOOF

3.1 ALGEMENE SITUERING
3.2 ‘RESOURCES’ ALS VERKLARING?
3.3 ‘THE DIGITAL DIVIDE’
3.4 HET OVERBRUGGEN VAN DE PARTICIPATIEKLOOF

HOOFDSTUK 4: PARTICIPATIE OP DIVERSE BELEIDSNIVEAUS

4.1 EUROPESE INITIATIEVEN
4.2 FEDERALE INITIATIEVEN
4.3 REGIONALE INITIATIEVEN
4.4 PROVINCIALE INITIATIEVEN
4.5 LOKALE INITIATIEVEN

HOOFDSTUK 5: PARTICIPATIEPROFIEL BIJ DE 2de CONSULTATIE ‘VOORONTWERP FEDERAAL PLAN DUURZAME ONTWIKKELING’

5.1 ALGEMENE BESCHRIJVING VAN HET ONDERZOEK
5.2 DOELGROEPENANALYSE
5.3 THEMATISCHE ANALYSE VAN DE REACTIES

5.3.1. Algemeen overzicht
5.3.2. Deel 1: ‘Strijd tegen armoede en voor sociale inclusie’
5.3.3. Deel 2: ‘De vergrijzing van de bevolking opvangen’
5.3.4. Deel 3: ‘Gevaren voor de volksgezondheid beperken’
5.3.5. Deel 4: ‘Verantwoordelijker beheer van natuurlijke hulpbronnen’
5.3.6. Deel 5: ‘Beperking van klimaatsveranderingen en gebruik van schone energie’
5.3.7. Deel 6: ‘Het vervoerssysteem verbeteren’

5.4 ALGEMENE CONCLUSIES

HOOFDSTUK 6: SAMENVATTING & VOORLOPIGE AANBEVELINGEN

6.1 SAMENVATTING
6.2 VOORLOPIGE AANBEVELINGEN

BIJLAGEN

Bijlage 1. Afkortingen
Bijlage 2. Lijst van tabellen
Bijlage 3. Recente consultaties door de Europese Commissie
Bijlage 4. Analyse respondenten VRT-enquête door T. Coppens
Bijlage 5. Tabel met aantal respondenten bij 2de consultatie federaal plan
Bijlage 6. Chi-kwadraatanalyses 2de consultatie federaal plan
Bijlage 7. Tabellen relatie type organisatie – respons bij 2de consultatie federaal plan

BIBLIOGRAFIE